Bir konu için birden fazla kaynağı karşılaştıran okuma tablosu

Aynı konu hakkında iki kitap veya birkaç metin okuduğunuzda notlar birikebilir; yine de kaynakların nerede birleştiğini söylemek zor olabilir. “Her kaynağı özetledim, şimdi bunları nasıl birlikte değerlendireceğim?” sorusu için karşılaştırma tablosu kullanılabilir. Bu çalışma kaynakları tek bir doğruya indirgemek yerine farklı yaklaşımları yan yana gösterir. Kâğıt üzerindeki düzen, okuma amacınız kadar ayrıntılı olmalıdır.

Karşılaştırmanın sorusunu sınırlandırın

Tablonun üstüne inceleyeceğiniz konuyu bir soru olarak yazın. Çok geniş bir başlık, her kaynaktan farklı bilgiler seçmenize yol açabilir. Örneğin bir öyküde mekânın nasıl kullanıldığını inceliyorsanız metnin bütün özelliklerini aynı anda değerlendirmeyin. Seçtiğiniz sorunun kaynaklarda gerçekten karşılığı bulunup bulunmadığını kontrol edin.

Alt sorular gerekiyorsa birkaç tane belirleyin. “Nasıl tanımlıyor?”, “Hangi örneği kullanıyor?” ve “Neyi açık bırakıyor?” gibi başlıklar başlangıç sağlayabilir. Aynı soruları bütün kaynaklara yöneltmek karşılaştırmayı kolaylaştırır. Kaynakta bulunmayan bir cevabı sizin tamamlamanız yerine ilgili hücrede açıkça belirtmeniz gerekir.

Kaynakların kimliğini ayrı alanda tutun

Her kaynağa kısa bir kod verin ve ayrıntılı bilgisini tablonun yanında kaydedin. Kitap adı, yazar ve ilgili bölüm gibi yeniden erişim bilgileri önemlidir. Çevrim içi bir metin kullanılıyorsa onu yeniden bulmanızı sağlayacak bilgileri de yazın. Bir ders çalışmasında istenen biçim varsa onu izleyin.

Kodların kendiliğinden anlamlı olduğunu varsaymayın. “K1” yazdığınızda hangi kitabı kastettiğiniz ayrı listede görünmelidir. Farklı baskılar veya güncellenmiş metinler kullanılıyorsa ayrımı koruyun. Böylece tablodaki kısa kayıtlar sayfayı kalabalıklaştırmaz; ayrıntı gerektiğinde kendi kaynağına dönebilir.

Gözlemi ve yorumu farklı sütunlara yazın

Bir sütunda kaynağın söylediğini kısa biçimde aktarın; diğerinde kendi değerlendirmenizi tutun. Bu ayrım, okuma sırasında oluşan düşüncenizin sonradan kaynak bilgisi sanılmasını azaltır. Doğrudan aktarılan ifadeler belirgin olmalı ve ilgili yerleri kaydedilmelidir.

Metindeki bir örneği seçtiğinizde neden işe yaradığını da kendiniz için açıklayın. Aynı sözcük iki kaynakta farklı anlamlarla kullanılabilir. Sadece kelimelerin eşleşmesi benzer görüş anlamına gelmez. Tanımın ve bağlamın nasıl kurulduğunu okumaya dönerek kontrol edin; gerekli açıklamalar tabloya kısa not olarak eklenebilir.

Boş hücreleri hemen doldurmaya çalışmayın

Bir kaynak sorunuza cevap vermiyor olabilir. Bu durumda boş hücre, eksik çalışmanın değil kaynağın kapsamının işareti olabilir. “Bu metinde ele alınmıyor” ile “Henüz bulamadım” ifadelerini ayırın. Hangisinin geçerli olduğu belli değilse yeniden okuma sorusu yazın.

Tabloyu tamamlamak uğruna kaynakların düşüncelerini zorla aynı başlıklara yerleştirmeyin. Bir metin bambaşka bir açı sunuyorsa yeni bir sütun açabilirsiniz. Değişen başlıkların diğer kaynaklara da uygulanıp uygulanamayacağını değerlendirin. Karşılaştırma düzeni, metinlerin gerçek içeriğini görünür kılmalıdır.

Tabloyu kısa bir sonuç metnine dönüştürün

Tablodan bütün hücreleri arka arkaya okumak yerine iki veya üç ilişki seçin. Kaynakların ortak noktası, belirgin farkı ve açık kalan soru ayrı cümlelerle yazılabilir. Sonuç cümlesinin hangi satırlara dayandığını kontrol edin. Dayanağı olmayan genel bir değerlendirme eklemekten kaçının.

Tabloya son kontrol tarihini yazıp kaynak notlarıyla birlikte saklayın. Yeni bir metin eklendiğinde aynı sorularla okuyabilir, gerekiyorsa önceki başlıkları değiştirebilirsiniz. Örnek olarak sonuç sayfasında “Birleşen noktalar”, “Ayrılan yaklaşımlar” ve “Sonraki okuma sorusu” alanları bulunabilir. Bu küçük düzen, okuma miktarından çok kaynaklar arasındaki ilişkiyi anlamanıza hizmet eder.