El yazısıyla hazırlanan metni yeniden yazmadan düzeltmek

El yazısıyla bir metin hazırladığınızda ilk değişiklik isteği, bütün sayfayı temiz bir deftere yeniden geçirmek olabilir. Oysa taslağı görünür biçimde düzeltmek, hangi cümleyi neden değiştirdiğinizi anlamaya yardımcı olur. “Sayfa karışmadan ekleme ve çıkarma nasıl yaparım?” sorusu için basit bir işaret düzeni kurulabilir. Amaç kusursuz görünen sayfadan önce düşüncenin daha açık hale gelmesidir.

Taslakta değişiklik alanı bırakın

İlk yazımda satırları sıkıştırmayın. Kenarda kısa notlar için boşluk ve paragraflar arasında küçük aralıklar bırakın. Ek cümleler gerektiğinde bütün metni taşımak zorunda kalmazsınız. Metin zaten yazılmışsa yanına boş bir kâğıt ekleyip değişiklikleri burada numaralandırabilirsiniz.

Sayfalara numara ve metne kısa bir başlık koyun. Birden fazla taslak varsa tarih veya sürüm bilgisi ekleyin. Hangi sayfanın güncel olduğunu bilmek, farklı düzeltmeleri birbirine karıştırmayı azaltır. Yazı alanını planlamak için yeni bir defter gerekmez; elinizdeki sayfayı bu işlevlerle kullanmanız yeterlidir.

Önce metnin bütününü okuyun

İlk kontrolü sözcük sözcük düzeltmeyle başlatmayın. Metnin ne anlatmak istediğine, başlangıcın buna hazırlık yapıp yapmadığına ve paragrafların sırasına bakın. Her paragrafın yanına görevini birkaç kelimeyle yazın: “Sorunu açıklıyor”, “Örnek veriyor” veya “Sonucu bağlıyor” gibi.

Aynı görev iki yerde tekrar ediyorsa metni kısaltmak veya bölümleri birleştirmek düşünülebilir. Bir paragrafın işlevini söyleyemiyorsanız neden orada bulunduğunu sorun. Cümlelerin yerini değiştirmeden önce yeni sırayı ayrı bir küçük listede denemek, sayfayı oklarla doldurmayı önler.

Az sayıda düzeltme işareti seçin

Çıkarmak istediğiniz sözcüğün üstünü okunabilir tek bir çizgiyle çizin. Eklenecek bölüm için bir işaret ve kenardaki karşılığı kullanılabilir. Yer değiştirecek paragrafı numarasıyla belirtin. Çok sayıda farklı sembol yerine anlamını kolay hatırladığınız birkaç işaret yeterlidir.

İşaretlerin açıklamasını taslağın başına yazmanız, bir süre sonra metne döndüğünüzde yardımcı olur. Bir başkasıyla çalışacaksanız aynı anlamları birlikte belirleyin. İki kişinin farklı işaretlerle düzeltme yapması, önerilerin birbirine karışmasına neden olabilir. Silinemeyen araçla çalışıyorsanız önce değişiklik fikrini ayrı notta değerlendirin.

Cümleleri ayrı bir turda sadeleştirin

Metnin sırası netleştikten sonra uzun ve belirsiz cümlelere dönün. Bir cümlede birden fazla konu varsa bölmeyi deneyin. “Bu”, “o” ve “şöyle” gibi ifadelerin neye gönderme yaptığını kontrol edin. Okuyucunun bilmediği bir ayrıntıyı siz zaten biliyormuşsunuz gibi atlamayın.

Kısaltacağınız cümlenin eski ve yeni biçimini yan yana yazmak yararlı olabilir. Yeni biçim daha kısa olsa bile anlam kaybetmiş olabilir. Metni sesli okuyarak takıldığınız yerleri işaretleyin. Bu gözlem tek başına doğru yazım kuralı belirlemez; fakat cümlenin nerede zorlaştığını fark etmenizi sağlar.

Temiz sürümü belirlenmiş değişikliklerle hazırlayın

Düzeltmeler bittikten sonra son metni oluşturun. Kenardaki her notun uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin ve tamamlananları işaretleyin. Yeni sürümü hazırlarken eski taslağı hemen ayırmayın; gerekli karşılaştırmalar için birlikte tutabilirsiniz. Son sayfadaki yeni bir eklemenin önceki düzeni bozup bozmadığına yeniden bakın.

Bir sonraki yazı için en sık yaptığınız değişiklikleri kısa bir listede toplayın. Tekrarlanan kelimeler, açıklanmayan örnekler veya uzun girişler size başlangıç kontrolü sunabilir. Taslak üzerindeki izler böylece yalnızca karışıklık değil, yazınızı nasıl geliştirdiğinizi gösteren bir kayıt olur.

Örneğin bir paragrafı başka yere taşıdıysanız yalnızca onu okumayın; önündeki ve arkasındaki paragrafı da birlikte değerlendirin. Eski yerinde kalan bir gönderme metni anlaşılmaz hale getirebilir. Bu nedenle büyük değişikliklerden sonra kısa bir bütün okuması yapmak, cümle düzeltmesinden farklı bir son kontrol sağlar.